భారత స్వాతంత్ర్య పోరాట చరిత్రలో అత్యంత విషాదకరమైన, క్రూరమైన ఘట్టం జలియన్ వాలాబాగ్ మారణకాండ (Jallianwala Bagh Massacre). బ్రిటీష్ (British) వారి అణచివేత ధోరణికి పరాకాష్టగా నిలిచిన ఈ ఘటన జరిగి నేటికి వందేళ్లు దాటినా (Hundred years), ఆ గాయం భారతీయ హృదయాల్లో (Indian Hearts) ఇంకా పచ్చిగానే ఉంది. 1919 ఏప్రిల్ 13న అమృత్సర్లో (Amritsar) జరిగిన ఈ రక్తపాతం బ్రిటీష్ పాలన అంతానికి పునాది వేసింది. నేటి తరం జలియన్ వాలాబాగ్ గురించి తెలుసుకోవాల్సిన కీలక విషయాలు..
రౌలట్ చట్టం- నిరసనలు
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత భారతీయులకు స్వయంపాలన లభిస్తుందని ఆశించిన తరుణంలో బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం రౌలట్ చట్టాన్ని (Rowlatt Act) తీసుకువచ్చింది. ఈ చట్టం ప్రకారం ఎటువంటి విచారణ లేకుండా ఎవరినైనా జైలులో పెట్టవచ్చు. దీనిని భారతీయులు “నల్ల చట్టం”గా అభివర్ణించారు. పంజాబ్లో ఈ చట్టానికి వ్యతిరేకంగా నిరసనలు ఉధృతమయ్యాయి. ప్రముఖ నాయకులు డాక్టర్ సైఫుద్దీన్ కిచ్లూ, డాక్టర్ సత్యపాల్లను ప్రభుత్వం అరెస్ట్ చేసింది. దీనిపై నిరసన వ్యక్తం చేయడానికి, అలాగే పంజాబీల పండుగ అయిన బైశాఖీ (Baisakhi) జరుపుకోవడానికి ఏప్రిల్ 13న జలియన్ వాలాబాగ్లో ప్రజలు గుమిగూడారు.
ఆ రక్తపాతం జరిగిన తీరు
అమృత్సర్లోని జలియన్ వాలాబాగ్ అనే మైదానం చుట్టూ ఎత్తైన ప్రహరీ గోడలు ఉన్నాయి. లోపలికి వెళ్లడానికి, బయటకు రావడానికి కేవలం ఒకే ఒక్క ఇరుకైన సందు ఉంది. నిరసనకారులను అణచివేయాలన్న పట్టుదలతో జనరల్ రెజినాల్డ్ డయర్ తన సైన్యంతో మైదానానికి చేరుకున్నాడు. ప్రజలను బయటకు వెళ్లమని కనీసం హెచ్చరించకుండానే, డయర్ తన సైనికులకు కాల్పులు జరపాలని ఆదేశించాడు.
10 నిమిషాల నరమేధం
సుమారు 1,650 రౌండ్ల కాల్పులు జరిగాయి. మైదానం అంతా మృతదేహాలతో నిండిపోయింది. మృత్యు కూపం: తుపాకీ గుళ్ల నుంచి తప్పించుకోవడానికి ప్రజలు అక్కడే ఉన్న ఒక బావిలోకి దూకారు. ఆ బావి నుంచి తర్వాత వందలాది మృతదేహాలను వెలికితీశారు. నేటికీ ఆ బావిని “మృత్యు కూపం” (Martyrs’ Well) అని పిలుస్తారు. బ్రిటీష్ లెక్కల ప్రకారం 379 మంది చనిపోయారని చెప్పినప్పటికీ, అనధికారికంగా సుమారు 1,000 మందికి పైగా మరణించారని, వేలాది మంది గాయపడ్డారని అంచనా.
భారతదేశంపై ప్రభావం
ఈ దారుణం విన్న భారతదేశం ఒక్కసారిగా ఉలిక్కిపడింది. ఈ ఘటన స్వాతంత్ర్య కాంక్షను మరింత రగిలించింది. ఈ క్రూరత్వానికి నిరసనగా బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం తనకు ఇచ్చిన ‘నైట్హుడ్’ (Knighthood) బిరుదును రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ తిరిగి ఇచ్చేశారు. బ్రిటీష్ వారిపై నమ్మకం కోల్పోయి, ‘సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం’ (Non-Cooperation Movement) చేపట్టడానికి మహాత్మా గాంధీ సిద్ధమయ్యారు. చిన్నతనంలోనే ఈ మారణకాండను కళ్లారా చూసిన ఉద్ధమ్ సింగ్, దానికి ప్రధాన కారణమైన పంజాబ్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ మైకేల్ ఓడ్వయర్ను 1940లో లండన్ వెళ్లి చంపి పగ తీర్చుకున్నారు.
జలియన్ వాలాబాగ్ కేవలం ఒక స్మారక చిహ్నం కాదు.. అది మన పూర్వీకుల త్యాగాలకు సాక్ష్యం. అమాయక ప్రజల రక్తంతో తడిసిన ఆ నేల బ్రిటీష్ సామ్రాజ్య పతనానికి నాంది పలికింది. నేటికీ ఆ గోడలపై ఉన్న తుపాకీ గుళ్ల గుర్తులు బ్రిటీష్ వారి అమానవీయతను మనకు గుర్తుచేస్తూనే ఉన్నాయి. భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామంలో జలియన్ వాలాబాగ్ ఒక మరుపురాని, ప్రేరణాత్మకమైన ఘట్టం.
