ఆంధ్ర (Andhra State) రాష్ట్ర ఆర్థిక పరిస్థితిపై (Financial Condition) కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (CAG) తాజా నివేదిక ఆందోళన కలిగిస్తోంది. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరం ముగింపు దశకు (11 నెలలు పూర్తి) చేరుకున్నా, కేంద్రం (Central Government) నుంచి రావాల్సిన నిధుల్లో భారీ కోత కనిపిస్తోంది. రాష్ట్రంలో కూటమి ప్రభుత్వం (Coalition Government) అధికారంలో ఉన్నప్పటికీ, కేంద్ర గ్రాంట్ల రాకలో తీవ్ర జాప్యం జరుగుతుండటం గమనార్హం.
గ్రాంట్ల పరిస్థితి ఘోరం.. 45 శాతమే రాక
బడ్జెట్ అంచనాల (Budget Estimates) ప్రకారం ఈ ఆర్థిక సంవత్సరంలో కేంద్రం నుంచి గ్రాంట్ల రూపంలో రూ. 32,284 కోట్లు రావాల్సి ఉంది. అంటే నెలకు సగటున రూ. 2,700 కోట్లు రావాలి. కానీ, ఫిబ్రవరి నాటికి కేవలం రూ. 14,737 కోట్లు (45%) మాత్రమే అందాయి. నెలకు కేవలం రూ. 1,228 కోట్లు మాత్రమేనని గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. ఆర్థిక సంవత్సరం ముగియడానికి ఇక ఒక్క నెల మాత్రమే మిగిలి ఉంది. అయితే, కేంద్ర పన్నుల్లో రాష్ట్ర వాటా మాత్రం 88 శాతం వరకు రావడం కొంత ఊరటనిచ్చే అంశం.
భయపెడుతున్న లోటు.. అప్పులపై ఆధారం
రాష్ట్ర ఆదాయ, వ్యయాల మధ్య భారీ వ్యత్యాసం కనిపిస్తోంది. బడ్జెట్ అంచనాలను మించి లోటు పెరిగిపోతోంది. బడ్జెట్లో రూ. 33 వేల కోట్లుగా అంచనా వేయగా, ఫిబ్రవరి నాటికే అది రూ. 60 వేల కోట్లు దాటింది (సుమారు 183 శాతం). రూ. 80 వేల కోట్లుగా అంచనా వేయగా, ఇప్పటికే రూ. 91 వేల కోట్లకు చేరిపోయింది. తగ్గిన ఆదాయం, పెరిగిన లోటు కారణంగా ప్రభుత్వం భారీగా అప్పులపై ఆధారపడుతోంది. ఏడాదికి రూ. 80 వేల కోట్లు అప్పులు తీసుకోవాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకోగా, ఫిబ్రవరి నాటికే రూ. 94 వేల కోట్లకు పైగా రుణాలు సేకరించడం గమనార్హం.
తగ్గడమే తప్ప పెరగని ఆదాయం
రాష్ట్ర స్వంత ఆదాయ వనరులు కూడా ఆశాజనకంగా లేవు. మొత్తం రూ. 2.18 లక్షల కోట్ల ఆదాయం వస్తుందని ఆశించగా, 11 నెలల్లో 68 శాతం అంటే రూ. 1.49 లక్షల కోట్లు మాత్రమే సమకూరింది. జీఎస్టీలో(GST) 79%, రిజిస్ట్రేషన్లు 76%, అమ్మకపు పన్ను 78%, ఎక్సైజ్ 60% మాత్రంగానే ఉంది. మొత్తంగా చూస్తే, అటు కేంద్రం నుంచి ఆశించిన స్థాయిలో గ్రాంట్లు రాకపోవడం, ఇటు రాష్ట్ర ఆదాయం మందగించడంతో చివరి నెలలో రాష్ట్ర ఖజానాపై (State Treasury) తీవ్ర ఒత్తిడి పడే అవకాశం కనిపిస్తోంది.
మెగాస్టార్పై టీడీపీ శ్రేణుల బూతులు.. జన సైనికుల మౌనం